Eind februari en het begin van de lente

Het lijkt vroeg, maar in de Extremadura kan de lente al in februari beginnen. De maanden december, januari en februari waren dit keer vrij zacht, met vooral in de eerste twee maanden van dit jaar veel regen. Af en toe is er nog wat nachtvorst geweest en één nacht daalde het kwik tot 5 graden onder nul. Door het zachte, vochtige weer is er al een overdaad aan bloemen in de velden. Kruipend over (beschutte) muurtjes, bloeit de maagdenpalm weelderig, de olijfboomgaarden zijn wit van de madeliefjes en in de bermen bloeit koolzaad, wilde radijs, bonte wikke, kleine ooievaarsbek en speenkruid. Ook de vogels laten duidelijk merken dat het voorjaar is. De kraanvogels zijn weer vertrokken naar het noorden, maar de ooievaars zijn in grote getale weer terug en de mannetjes hebben hun oude nesten weer geclaimd en wachten op de terugkeer van de vrouwtjes. De bonte specht laat regelmatig zijn roffels horen. Ook hebben we de eerste zwaluwen door de straatjes van het dorp zien vliegen. Overal heerst een uitbundige lente-sfeer.

Een heerlijke tijd om lange wandelingen te maken, vogels te observeren en van de geluiden van de natuur te genieten.

Dehesa's

Dehesa is een term waar het typische Extremadura landschap mee wordt aangegeven, met eiken, grasland en vee. Maar een dehesa is veel meer dan een land-bosbouwterm, het is een door de mens ontwikkeld eco-systeem, dat al vele eeuwen bestaat. De dehesa is een systeem waarbij bosbouw en veeteelt op hetzelfde land wordt bedreven. Het bestaat uit grasland met eik en struiken. Een perfecte dehesa huisvest een grote biodiversiteit, met als hoofdcomponenten steeneik, kurkeik, grasland, koeien, schapen en varkens. Dit systeem vindt men voornamelijk in het zuidwesten van Spanje en in Portugal. In de Extremadura is 1,25 millioen hectare dehesa te vinden.




Het systeem is self-sufficient en dus duurzaam. De schapen en koeien eten het gras en bemesten het land, zowel grasland als bomen. De varkens lopen ook vrij rond onder de bomen en zoeken er naar insecten, knollen, planten, truffels en wroeten hierbij in de grond, zodat de grond los en luchtig blijft. In het najaar bestaat hun dieet voornamelijk uit eikels. Alleen het zwarte Iberico varken dat drie maanden met eikels is gevoerd geeft de alom bekende Iberico ham.

Er komen veel producten van de dehesa:
Vlees van varkens, lammeren en koeien

Wol van schapen
Kurk van de kurkeiken
(Brand) hout van alle bomen

Binnen het systeem:
Bladeren en takken als veevoer
Gras en struikgewas als veevoer
Eikels als veevoer
Mest voor gras en bomen
Schaduw voor het vee in de zomer
Bomen gaan erosie tegen

Soms cultiveert men ook gedeeltes met gras om te hooien, of graan in de winter voor zowel de tarwe als het stro. In veel dehesa's worden tegenwoordig ook bijenkasten geplaatst voor de honing en de was.

In dehesa's komt veel wildleven voor, door de rust en de ongereptheid en door de biodiversiteit van planten en dieren. Behalve gedomesticeerde varkens zijn er vaak ook wilde varkens (everzwijnen), maar ook herten, hazen, otters, mangoesten, vossen en dassen kan men er aan treffen. Qua vogels ziet men er vele kleine zangers, maar ook de grote en kleine trap, ooievaars, in de winter kraanvogels, gieren, buizerds, arenden en vele andere soorten. Hoe verder van de bebouwing men komt, hoe meer wild- en vogelleven men kan aantreffen.

Het systeem is van oorsprong heel extensief, maar de laatste decennia is ook hier de trend om te intensiveren. Dit verstoort echter de natuurlijke balans van de dehesa en tegenwoordig hebben veel dehesa's te kampen met overbegrazing, weinig natuurlijke vermeerdering van bomen, ziektes in de bestaande bomen, water- en voertekort.

Dehesa's kunnen privé eigendom zijn of voor gemeenschappelijk gebruik. De gemeenschappelijke
dehesa's zijn meestal toegankelijk voor wandelaars en niet gemotoriseerd verkeer. Soms wordt een gemeenschappelijke dehesa omgezet naar een natuurgebied, zoals bv Finca Moheda Alta (Navalvillar de la Pela) of Finca Doña Blanca (Don Benito). Deze dehesa's worden zorgvuldig in stand gehouden en meestal zijn er informatie centra bij die een mooi en duidelijk beeld geven over de flora en fauna in het desbetreffende gebied.





Heel bijzonder zijn de eeuwenoude steeneiken in de omgeving van Alcuéscar: La Nieta en La Terrona, resp. 500 en 800 jaar oud.

La Terrona

La Nieta

Intocht van de drie koningen

Zoals we in Nederland Sinterklaas vieren, zo viert Spanje "Drie Koningen" op 6 januari. Zoals al vermeld in de vorige post, zet men in ons dorp een Kerststal met Kerst, al dan niet zeer uitgebreid. Sommige mensen zetten de kerststal voor het raam, voor iedereen te zien, maar de meeste kerststallen staan in de woonkamer of keuken. De avond vóór Drie Koningen zetten de kinderen glazen melk en koekjes neer bij de kerststal en worden 's morgens verrast door de cadeautjes, door de Drie Koningen achtergelaten. Op 5 januari is de intocht van de Drie Koningen, in de steden met grote optochten met veel (live) muziek, praalwagens, clowns, steltlopers, paarden etc.

Barcelona 2016

Cáceres 2016

In de dorpen worden de drie koningen ook binnengehaald, maar op veel kleinere schaal. Alcuéscar heeft de intocht ook op 5 januari, dit jaar mochten de drie koningen, Melchior, Caspar en Bathasar meerijden op wagens door trekkers getrokken. Het hele dorp komt kijken. De Koningen strooien met snoepjes en jong en oud gaat door de knieën om zoveel mogelijk snoepjes te verzamelen.

 

Na de intocht kunnen de kleinere kinderen op schoot bij één of meerdere koning en krijgen ze nog meer snoepjes en een cadeautje, dat de ouders van te voren hebben afgeleverd.

Kerst 2016

Kerstsfeer in Alcuéscar 


Na de herfstregens, die voornamelijk in november gevallen zijn dit jaar, is de kersttijd droog en aangenaam. De velden kleuren geel van het koolzaad en wilde goudsbloemen, zodat wij eerder van een gele kerst dan van een witte kerst genieten. Stralend blauwe luchten, zachte temperaturen en lammetjes in de wei, zo ziet onze kerst er dit jaar uit.

In dit deel van Spanje zijn de kerstboom en kerstverlichting een relatief nieuwe gewoonte.

traditioneel maakt men een kerststal, waarbij sommige mensen prachtige maquettes maken van olijftakjes, schors, stenen, korstmos en kleine beeldjes die men nu overal kan kopen. Deze kerststallen staan vaak voor het raam, waar voorbijgangers ze kunnen bewonderen.

In de "Casa de Miserecordia" (Huis van Genade) in Alcuéscar bouwen de priesters, bewoners en personeel ieder jaar een prachtig kersttafereel. Ieder jaar anders en ieder jaar de moeite waard om er een bezoekje te brengen. Met lichteffecten worden dag-en nacht gecreëerd, er loopt een riviertje, er zijn verschillende ambachten te zien en natuurlijk de kerststal zelf.

Dit jaar heeft het dorp zelf ook zijn best gedaan en hangt er mooie nieuwe kerstverlichting op het gemeentehuis en in de belangrijkste straten.

Wij wensen iedereen een hele fijne kerst

en een goed 2017

De oogst van olijven

Als de winter nadert dan kijkt men uit naar de olijvenoogst. De olijven bloeien in april en de olijven zijn rijp in de maanden december en januari, afhankelijk van de weersomstandigheden.In oktober plukt men de groene olijven om in te maken en later als tafelolijven te gebruiken, maar het overgrote deel blijft hangen om later geoogst te worden voor de olie.

In onze ecologische tuin staan onder andere 26 olijfbomen. Toen wij deze tuin in 2012 kochten was het stuk van 3/4 ha erg verwaarloosd. Er zouden zo'n 45 olijfbomen moeten staan, maar het grootste gedeelte was overwoekerd door enorme bramenstruiken. Al meer dan 20 jaar was er niet naar de bomen of het land omgekeken. Als eerste hebben we de bramen voorzichtig laten verwijderen door een graafmachientje, maar het bleek dat heel veel van de eeuwenoude olijfbomen het bezweken hadden. Zij vielen niet alleen ten prooi aan de woekerende bramen, maar ook de kurkeik vroeg zijn tol. De eikeltjes van de kurkeiken worden door eekhoorntjes verzameld in de holtes van de olijfboom. Als ze vergeten worden door de diertjes, dan ontkiemd de eikel en groeit de kurkeik vanuit de kern van de olijfboom, waarna de olijfboom het meestal begeeft als de kurkeik volwassen is. Van de 45 olijfbomen zijn er nu nog 26 over.

Voorgaande jaren hebben wij de olijven geoogst en aan de plaatselijke opkopers verkocht, maar liever wilden we onze eigen olijven persen voor de olijfolie. Helaas waren er geen mogelijkheden om onze olijven apart te laten persen. Tot dit jaar. In november opende een klein bedrijf in een naburig plaatsje waar je je olijven kan laten persen en de olie mee naar huis neemt. Na contact te hebben gezocht bleken de eigenaren twee enthousiaste jonge meiden. Behalve je eigen olijven te laten persen, kun je er ook olijven verkopen, waarna zij er olie voor de verkoop van persen. We hebben een afspraak gemaakt voor de pers en vervolgens zijn we aan de slag gegaan om voldoende olijven te plukken om het minimum van 500kg te halen. Dit bleek een hele opgave, want dit jaar is de opbrengst per boom erg laag en moesten er vele bomen geplukt worden, niet alleen van onze eigen tuin, maar ook de bomen van vrienden (alleen olijven van onbespoten bomen, natuurlijk).

Om de beste kwaliteit olie te krijgen, hebben we alleen de mooie ongeschonden olijven verzameld. Ze zijn zoveel mogelijk met de hand geplukt en alleen op de moeilijk bereikbare plaatsen met een plastic harkje voorzichtig van de takken geritst. De traditionele manier van oogsten is de olijven met stokken uit de boom te slaan, waar ze door netten worden opgevangen. Hierdoor beschadigen ze eerder en dat gaat ten koste van de kwaliteit.

Na drie dagen hard werken, hadden we genoeg kilo's om naar de pers te gaan. De olijven worden gestort in een gat in de grond alwaar ze gewogen worden.

Vervolgens worden ze via transportbanden naar een blazer vervoerd alwaar alle takjes en blaadjes eruit geblazen worden.

Vervolgens worden ze gespoeld en naar de molen getransporteerd. Daar worden de olijven gemalen en komt de brei in een pers. Hier wordt de olie uit de cellen geperst.

Na de pers gaat de gehele massa naar de centrifuge alwaar de olie uit de massa geslingerd wordt. De pulp die over blijft wordt verzameld en meestal opgekocht door grote olijfolie fabrieken die de pulp nogmaals persen. Dat levert olie op van inferieure kwaliteit. De eerste koude persing geeft de bekende extra vierge olijfolie.

De olie wordt daarna nog twee keer gefilterd en komt tenslotte bij de vulmachine, waar de olie in 5 liter flessen wordt gebotteld.

Nu is de olie klaar om mee te nemen. Eerst is de olie nog wat troebel, maar na een paar dagen wordt deze helder. De olie blijft nu 3-4 maanden ongestoord in een koele donkere omgeving staan rijpen, waarbij de smaak steeds voller en zachter wordt. In het voorjaar kunnen wij onze eigen koudgeperste extra vierge olijfolie in kleinere flessen overhevelen en te koop aanbieden.

Geïnteresseerd in onze hoge kwaliteit extra vierge olijfolie, gemaakt van 100% onbespoten olijven?

Houd dan deze blog in de gaten of mail ons op info@latierraverde.nl